جستجو

40 نسخه قابل چاپ
نقش تشکل هاي غير دولتي (NGO) در توسعه پايدار و صنعت گردشگري

{ آتوسا سادات شجاعي }

مقدمه:
تشکل غيردولتي، سازماني با شخصيت حقيقي مستقل، غير دولتي و غير انتفاعي است که براي انجام فعاليت داوطلبانه با گرايشهاي غيرسياسي و براساس قانونمندي و اساسنامه مدون و رعايت چارچوب موضوعه کشور و مفاد آيين نامه هاي اجرايي آن فعاليت مي نمايد.
در سال 1980 ميلادي فعاليت ها و حرکتهاي اجتماعي و سياسي در جوامع داخلي سراسر جهان و تدارک و پشتيباني نيروها توسط سازمان ملل متحد از طريق حمايت مالي و فني، زمينه اي مساعد براي رشد سازمان هاي غير دولتي به وجود آورد.
سازمان ملل متحد و ادارات وابسته به آن، علاوه بر حمايت هاي همه جانبه از فعاليت (NGO)ها طرحها و برنامه هاي اين تشکل ها، آنها را در راستاي وصول اهداف خود به کار گرفتند. در واقع تشکل هاي غير دولتي به عنوان راهکاري نو براي مشارکت بخشي مردم در تعيين سرنوشت خود از آن جهت در دنياي امروز اهميت يافته اند که مي توانند به عنوان حلقه واسطه ميان حکومت ها و مردم، عهده دار انتقال خواسته هاي ملت به نظام حکومتي باشند.
اگر بخواهيم پيدايش اين گونه تشکل ها را در ايران بررسي کنيم بايد گفت کار داوطلبانه و بشر دوستانه در ايران، تاريخچه طولاني دارد. چنان که تاريخ ايران باستان شاهد حرکتهاي شکوهمند براي ارتقاء و پيشرفت مردم بوده است و گروه هاي خيريه و مردمي، همواره نقش اساسي در ياري رساندن به افراد نيازمند، ايفا کرده اند. نگاهي به عملکرد اين گروه ها نشان مي دهد که در مجموعه کار داوطلبانه در ايران جاذبه هاي خود را از ارزشهاي ملي و سنتها و باور ديني مي گيرد سنت خدمت به مردم به عنوان وظيفه مقدس ديني نگريسته مي شود کساني که اين خدمات را انجام مي دهند مورد احتيرام شاياني مي باشند.

نقش سازمانهاي غير دولتي در توسعه پايدار

1- حاميان سازمان هاي غيردولتي تشکلها را به عنوان جايگزيني مناسب براي دول کشورهاي ميزبان در ارايه خدمات و اولويتهايي همچون برنامه ريزي خانواده ها، حمايت کودکان، توسعه مشارکتهاي کوچک، محيط زيست، گردشگري و غيره مي دانند. تمرکز اصلي حاميان در تقويت بخشي سازمانهاي غيردولتي موجب گسترش و توانايي سازماني در برنامه ريزي، اجرا و ارزيابي برنامه هاي توسعه شده است.
2- سازمانهاي غيردولتي در سطح عام نيروهاي مهم براي دموکراتيزه ساختن و تقويت نهادهاي جامعه مدني به شمار مي آيند. از آنجايي که بسياري از سازمانهاي داوطلب داراي ارزشها و ايده آلهاي مشترکي در ميان اعضاي خود هستند لذا حاميان و تسريع کنندگان مهم تغييرات اجتماعي به شمار مي روند.
3- سازمانهاي غيردولتي مي توانند منبع نوآوري، تجربه کردن و آزمودن رويکردهاي نوين در قبال مسايل توسعه باشند. سازمانهاي غيردولتي مي توانند نقش بسيار مهمي در توسعه داشته باشند که اين کار از طريق بسيج منابع و انرژي مولد در خدمات اجتماعي و توسعه آنها صورت مي گيرد.
4- سازمانهاي غيردولتي نقشي مهم در ارايه بازخوردهاي لازم در زمينه سياستها و برنامه ها دارند که اين امر از طريق مشارکت در تغييرات سياسي و کمک به تدوين برنامه هاي توسعه محقق مي گردد.

فعاليتهاي اقتصادي و تجاري
در قوانين موجود منعي براي سازمانهاي غيردولتي از فعاليتهاي اقتصادي و تجاري وجود ندارد. ولي به رغم آنکه در قوانين و مقررات متعدد و گاه متعارض قيد و ضابطه اي براي اين قبيل فعاليتها ديده نمي شود از سوي ديگر مراجع نظارتي اين سازمانها نيز متعدد و اختياراتشان نامعلوم است. از اين روي براي حفظ سلامت پيشنهاد مي شود اين سازمانها براي فعاليتهاي اقتصادي و تجاري خود ضوابط ذيل را مد نظر داشته باشند:
- هدف اصلي از تشکيل و راه اندازي سازمان براي مقاصد خاص غيرانتفاعي مثل امور فرهنگي، آموزش، بهداشت، محيط زيست و جز آن باشد.
- سود و درآمدهاي حاصل ميان موسسين، اعضاء متصديان، هيئت مديره و کارمندان تقسيم نشود. البته وقتي سخن از سود به ميان مي آيد مقصود آن است که کليه هزينه ها، حقوق و دستمزدهاي متعارف افراد ياد شده از آن کسر شده است.
بالاخره اينکه دست به فعاليتهاي اقتصادي که خطرپذيري و درگيري زيادي براي اعضا به دنبال دارد نزنند.
البته هر اقدامي فعاليت اقتصادي و تجاري محسوب نمي شود. به عنوان مثال سازمانهاي غيردولتي مجازند که در فعاليتهاي مربوط به جمع آوري اعانه که مانع قانوني يا مغايرت با هنجارهاي فرهنگي ندارند مثل مراجعه خانه به خانه، درخواست تلفني، پست مستقيم، مراسم تبليغاتي و ديگر روشهاي جمع آوري اعانه شرکت کنند. قبض هاي کمک به مستمندان مزايده هاي خيريه و ديگر فعاليتهاي موردي که هدف اصلي آنها جمع آوري کمک به سازمانهاي غيردولتي است از مصاديق جمع آوري اعانه محسوب مي شوند و نبايد به عنوان فعاليت اقتصادي و تجاري تعبير شوند.
البته سازمان هاي غيردولتي بايد مراقب باشند وارد فعاليتهاي جمع آوري اعانه که در سطح بسيار وسيعي انجام مي شود و در آن سابقه سوء استفاده و فساد مي رود نشوند. در کشور وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي واحد امور تشکلهاي فرهنگي به فعاليت هاي جمع آوري اعانه در سطح وسيع مجوز مي دهد که تاکنون در برخي موارد سابقه خوشي از اين قبيل فعاليت ها به جا نمانده است. همچنين بايد ميان فعاليت هاي اقتصادي و تجاري که صرفا براي کسب درآمد سازمان غيردولتي انجام مي پذيرد از فعاليت هايي که جهت برآورده کردن اهداف سازمان است تمايز قائل شد. فرض کنيد يک سازمان غيردولتي براي ارايه خدمات و کالاها به دولت يا شخص ثالث با دولت قرارداد بندد. اگر نوع خدمات و کالاهايي که ارايه مي کند بخشي از اهداف اصلي سازمان باشد مانند برنامه هاي تنظيم خانواده، آموزش يا مديريت منابع آب اين ديگر فعاليت تجاري و اقتصادي مستقل محسوب نمي شود. حتي زماني که سازمان غيردولتي کالايي را به طور مستقيم به مردم عرضه کند مانند بازارچه هاي خيريه براي صنايع دستي اقشار کم درآمد اين در واقع نوعي ايجاد اشتغال در حمايت از جامعه مخاطب در جهت اهداف سازمان است.

نقش سازمان هاي غيردولتي در گسترش گردشگري روستايي:
چندي پيش سازمانهاي بين المللي، ايران را به دليل وجود جاذبه هاي فراوان و تنوع زيستي در رتبه پنجم برخورداري از جاذبه هاي طبيعي قرار دادند. ايران در جايگاه خوبي قرار گرفته اما اين که تا به حال چقدر توانسته است گردشگران داخلي و خارجي را به بازديد از طبيعت تشويق کند موضوع مهم ديگري است. ظرفيت هاي ويژه طبيعت ايران به عنوان انگيزه اي براي جذب مسافران مي تواند نقطه اتکاي صنعت گردشگري ايران شود، اما جاي تاسف است که تا به حال هيچ يک از اين ظرفيت هاي طبيعي به ثبت جهاني نرسيده اند. بديهي است هيچ توسعه اي در صنعت اکوتوريسم رخ نمي دهد مگر آنکه مبتني بر خصوصيات محلي و استفاده از پتانسيل هاي مناطق باشد. صنعت طبيعت گردي از زيرشاخه هاي صنعت گردشگري است. طبيعت گردي ارزش هاي علمي دارد و تنها با اصول و شاخصه هاي فني خود قابل ارزيابي است. برقراري انس با طبيعت هم وظيفه حوزه گردشگري است و از اين نظر که جاذبه هاي طبيعت را در نظر بگيرد بايد برنامه اي ترتيب دهد تا ارزشهاي طبيعت بار ديگر نمايان شده و طبيعت در دسترس همگان باشد.
در اين ميان نقش تشکل هاي غيردولتي محلي در توسعه گردشگري روستايي حائز اهميت مي باشد. ايجاد نمودن و فعال يا توانمند ساختن تشکلهاي محلي در قالب انجمن ها، کانون هاي فرهنگي مساجد، شوراهاي محلي متشکل از اعضاي منتخب روستا، نقش عمده و اساسي در رونق اقتصادي مناطق نمونه گردشگري با استفاده ابزار گردشگري دارد.
لازم به ذکر است پيش درآمد هرگونه اقدامي در اين زمينه تامين امنيت گردشگران مي باشد که با برگزاري کلاسهاي توجيهي و دوره هاي آموزشي جهت پرسنل پاسگاه ها مي تواند مستقيما توسط سازمان هاي متولي و يا با همکاري تشکل هاي غيردولتي که در زمينه آموزش فعاليت نموده اند و نظارت بر حسن انجام کار توسط اين سازمان ها انجام گردد.
در اين راستا نقش دولت به عنوان بزرگترين مشوق و حامي تشکلهاي محلي انکارناپذير مي باشد.
در سطح جهان تشکل هاي غيردولتي تجربيات موفقي در ارتقاء گردشگري مناطق نمونه گردشگري و گردشگري روستايي داشته اند که از آن جمله مي توان به پروژه شهر تاريخي دويرت در جنوب تونس اشاره نمود. دويرت شهري باستاني با طبيعت گرم و خشک مي باشد که قدمت آن به هزاران سال پيش بر مي گردد. تشکل غيردولتي به اسم اختصاري ASNAPED به منظور احياء اقتصاد و روش زندگي، حفاظت از محيط زيست و به دلايل تاريخي باستان شناسي و فرهنگي فعاليت خود را در دويرت آغاز نمود. اولين هدف اين تشکل حفظ مهمترين بخشهاي شهر باستاني مانند مسجد، آب انبارهاي قديمي، و غارهاي عصر حجر در مجاورت آن بود.
نقش تشکل در اين برنامه مشخص نمودن منابع مالي، جمع آوري سرمايه و هدايت امور اجرايي پروژه و به عنوان رابط و ميانجي بين اعضاي مختلف پروژه نظير جمعيت محلي، اختيارات دولتي، تشريک مساعي تشکل ها و سازمان ها، بنگاه هاي پولي و وقف کنندگان مي باشد. از طرفي تشکل تلاش هايي در جهت متقاعد ساختن يونسکو به ثبت دويرت به عنوان يک اثر جهاني نموده است و مقامات دولتي منطقه را ترغيب به مداخله و حمايت از روستا از طريق گنجاندن آن در بسته تورهاي گردشگري نموده است. از ديگر تلاش هاي تشکل ايجاد تنوع در منابع درآمدي منطقه نظير توسعه اکوتوريسم مي باشد.
دست آخر انتظار مي رود اين پروژه بلندپروازانه و چند جانبه منابع درآمدي جديدي را در دويرت جاري سازد. ضمن اينکه حفاظت از آثار معماري و فرهنگي شهر و سلامت اکوسيستم محلي مورد توجه مي باشد.
اجراي پروژه موجب ارتقاء جاذبه هاي گردشگري فرهنگي و طبيعي منطقه گرديده و نقش تشکل غيردولتي ASNAPED در اين ميان الگوي مناسبي براي نحوه مشارکت و فعاليت تشکل هاي غيردولتي در راه اندازي پروژه هاي مشابه در ديگر مناطق روستايي هدف گردشگري در جهان ارايه مي دهد.

منابع و ماخذ:
سايت online همشهري
سايت NGOs and ecotourism in Tunisia
سايت Tourism NGOs Divided on poverty-Global policy Forum
سايت UNDP-United Nations Development Programme
سايت UK Government workshop on Tourism

 
صفحه اول
درباره ما
آرشيو مجله
آرشيو سايت
اشتراک مجله
العربية
English Section
 
 

فهرست مسافران 40

 
 
 
اولين همايش بين المللي فرصتهاي سرمايه گذاري در صنعت گردشگري ايران  
گزارش سفر به چين- سين کيانگ  
سفرهاي ارزان قيمت، سفرهاي همگاني  
نقش تشکل هاي غير دولتي (NGO) در توسعه پايدار و صنعت گردشگري  
اين محنتي كه مي كشم از تنگي قفس  
قطب دوم اقتصاد كشور مي‌شويم، اگر...  
ارزيابي تقاضاي تفرجي در مناطق تفرجگاهي طبيعي ايران  
سلامتي در سفر - نقش ما براي ساختن جامعه ايمن  
دانشگاه هاي هتل داري جهان  
هتل هاي جهان  
آشنايي با صنايع دستي(1)  
ويتنام مقصدي ارام  
صنعت گردشگري کشور چشم انتظار سرمايه گذاران خارجي است  
نخستين همايش فرصت‌هاي سرمايه‌گذاري راهي به سوي توسعه گردشگري ايران  
امتيازات سرمايه گذاري گردشگري در ايران بايد به دنيا معرفي شود  
مدير عامل شرکت توسعه گردشگري ايران: هموارتر کردن مسير سرمايه گذاري با جلب اعتماد کشورهاي مختلف  
خلاصه قوانين و مصوبات پشتيبان  
اسامي دفاتر خدمات مسافرتي غيرمجاز تهران اعلام شد  
سازه منحصر به فرد تنگه بلاغي بدون نجات بخشي غرق مي شود  
تا اطلاع ثانوي: صدور پروانه دفاتر خدمات مسافرتي ممنوع است  
معاون اداره ي ميراث فرهنگي و گردشگري سيستان و بلوچستان: ظرفيت هاي کويرگرديرا حتا براي گردشگران داخلي معرفي نکرده ايم  
«عروسي تفنگ»، رسمي كهن براي شكستن طلسم تير شكارچيان  
به دليل کاهش تسهيلات بانکي، احياي رشته ي در حال منسوخ شدن شعربافي متوقف شد!  
يک هنرمند منبت و مجسمه: معاونت صنايع دستي براي هر رشته اتحاديه تشکيل دهد  
همزمان با هفته ي دولت، اتحاديه ي صنايع دستي سيستان و بلوچستان تشکيل مي شود  
درباره جايگاه تشکيلاتي بخش صنايع دستي اختلافي وجود ندارد  
ممانعت آمريکا از فروش هواپيما به ايرتور  
يک ميليون و پانصد هزار نفر مکزيکي «ايران نمادي از پرديس» را ديدند  
رحيم مشايي: در سهميه بندي بنزين با حذف سفرهاي غيرضروري، سهم گردشگري را مي توان حفظ کرد  
مدير اداره ي ميراث فرهنگي و گردشگري گلستان: سهميه بندي بنزين مسافرت به اين استان را حدود 40 درصد کاهش داد  
دکور در هتل و خانه  
شستشوي صحيح ليوان و گيلاس ها و نگهداري آنها  
مدير کل دفتر برنامه ريزي آموزشي سازمان ميراث فرهني و گردشگري: فقط 25 درصد نيروي هتل ها، تخصص مديريت هتلداري دارند  
80 درصد هتل هاي يزد خالي از مسافرند  
هتل امير کبير اراک و خبرهاي تازه  
رايزن فرهنگي سفارت تركيه خبر داد: مشهد و قونيه خواهر خوانده مي‌شوند  
دکتر سيف ا... جوان معاون گردشگري سازمان تهران شد  
غدا در ويتنام  
 
 

© Copyright 2009 www.mosaferan.ir

درباره ما | اشتراک مجله | آرشيو مجله | آرشيو سايت | اشتراک مجله