جستجو

39 نسخه قابل چاپ
موزه اي ارزشمند در حال نابودي

آيا كسي اهميت مي دهد؟
در هفته هاي اخير دو نمايشگاه متفاوت در دو محل برگزار گرديد که در اين نمايشگاه ها، غرفه اي هم به مجموعه اي کهن و آثار و اشياء به جاي مانده از دوران هاي گذشته و عصر حاضر اختصاص يافته بود و با توضيحاتي که داده شد دريافتيم که آنچه به معرض تماشا گذاشته شده قسمت کوچکي از مجموعه بزرگي است که توسط شخص علاقه مندي با صرف نزديک به نيم قرن زمان و ميليون ها هزينه به مرور جمع آوري گرديده است.
ديدن اين مجموعه جالب و پر ارزش در اين نمايشگاه ها که گفته مي شد قسمت کوچکي از مجموعه اي چند هزار تايي است ما را بر آن داشت تا از مجموعه اصلي نيز ديدن کنيم و گفتگويي داشته باشيم با آقاي سيد حسن موسوي باني و جمع اوري کننده و مالک آن.
براساس هماهنگي هاي قبلي راس ساعت موعود زنگ منزل وي را در يکي از خيابان هاي مرکزي فشرديم و متعاقب آن، مردي که در کشاش گذر زمان، موهاي خود را سپيد کرده است با لبخند محبت آميزي در آستانه در ظاهر گشت.
پس از سلام و عليک معموله وارد شديم در گوشه و کنار حياط تازه ساز و مدرن اشيايي با قدمت يک عمر را چيده بودند.
مثل سنگ يک تکه حوضچه مانندي که در گذشته، نزديک چاه آب يا تلمبه دستي قرار مي گرفت تا آب از طريق آن به وسيله لوله به محل مورد نظر انتقال يابد يا لوازم مختلف ديگري که در روزگار گذشته از سنگ و سفال تهيه مي کرده اند.
در سرسراي ورود به ساختمان، به راهنمايي صاحبخانه وارد طبقه همکف که شامل هال و چند اتاق تو در تو است مي شويم.
هال و اتاق ها، مملو از اشياء نو و کهنه، با قدمتي کهن يا عمري چند ساله است که به علت تعداد زياد وسايل و محدوديت جا، بدون رعايت جنسيت و سنخيت روي هم چيده يا در واقع تلمبار گرديده است.
مجموعه اي از انواع کارد و چاقو و شمشير و قداره، با ابعاد متفاوت و با دسته هايي از جنس چوب و استخوان و فلز براي کاربردهاي گوناگون، با مجموعه اي از سماور و ابزار و آلات تهيه چاي و چويخوري و مجسمه هايي از عاج فيل، استخوان، فلزات گوناگون و لوازم آرايشي مثل انواع سرمه دان، شانه، آينه و وسايل مربوط به سرخاب و سفيداب، موچين و ابزار فر زدن مو و ماشين هاي ريش تراش دستي و برقي که تا همين چند سال پيش براي زيبا سازي انسان ها به کار مي رفت و خود نيز از ظرافت و زيبايي خاص برخوردار است و مجموعه هايي از قفل و کليد با کاربردهاي متفاوت و وزن و شکل و ابعاد مختلف و انواع تلفن و اسناد و مدارک قديمي همچون وقف نامه، صلح نامه، عقد نامه، نسخ خطي آثاري از شعرا و نويسندگان و دهها مجموعه مختلف و متفاوت ديگر، در حالي که ظاهرا از يکديگر تفکيک شده اند با وجود تنوع و ناهمگوني فراوان، کمبود جا آنها را عملا در هم ساخته و امکان پيگيري کامل مجموعه را از بيننده مي گيرد.
در هر قسمت توضيحات موسوي را مي شنويم که در مورد سير تکامل وسايل مختلف توضيح مي دهد و گاه با جستجوي زياد يکي از اشياء را از لابلاي وسايل ديگر بيرون مي کشد تا با ديدن آن بهتر متوجه مطلب بشويم او مي گويد:
مجموعه موجود شامل نزديک به 70 موضوع است مثل سير تکامل روشنايي در گذر زمان، که شامل پيه سوزها، روغن سوزها، شمع سوزها، نفت سوزها و آغاز استفاده از صنعت برق است که بالغ بر صدها شي مي باشد.
يا سير تکامل زمان سنج ها که شامل ساعت هاي آفتابي، آبي، مکانيکي اعم از ديواري، لب تاقي، جيبي، پشت دستي و غيره است.
يا سير تکامل اوزان شامل ترازوهاي بزرگ و کوچک شاهنگي، قاپون، باسکول، ترازوهاي آويز ايستاده دو پله و انواع وزنه هايي، از نخود و مثقال گرفته يا سير و من و غيره و سير تکامل صنايع ريسندگي پنبه و پشم شامل جغرگ، کمان پنبه زني، چرخ ريسندگي و لک لکي، کلاف بازکن (چرخک) ماسوره پيچ.
انواع سلاح هاي سرد و گرم اعم، از شمشير، قداره، قمه، خنجر، کارد، دجنه (دشنه)، چاقو، سرنيزه، پنجه بکس، قلم تراش، هرس کن، تفنگ هاي سرپر، باروت دان، ساچمه دان، دوربين و فشنگ و غيره.
انواع قفل هاي چوبي، آهني، برنجي، لوله اي، کتابي، قفل هاي دو قفله و دو کليده با اشکال و ابعاد متفاوت و مختلف.
انواع چرخ هاي خياطي، اطو، قيچي و آنچه در صنعت دوخت و دوز به کار گرفته مي شود.
وسايل خوشنويسي شامل انواع قلم، دوات، جاقلمي، قلم دان، فرفراژ، منگنهف سوراخ کن و عينک، وسايل تهيه چاي و قهوه و سير تکاملي آنها در گذر زمان شامل انواع چاي جوش، کتري، سماور، نيم سماور، زير استکاني، پايه، زير نعلبکي، چاي صاف کن، دلک قند، قندشکن، قندبر، انبر، تنوره، سماور، سيني هاي برنجي و مسي مربوط به آن.
انواع وسايل پخت و پز و ظروف غذاخوري و آنچه در سفره غذا به کار مي رود.
وسايل و ابزار آلات تخدير مثل انواع ني سيگار، سيگارپيچ، فندک، زيرسيگاري، چپق هاي فردي، چپق هاي مجلسي، کيسه توتون، وافورها، قليان ها، آتشگردان ها و غيره.
انواع پوشش ها و لباس هاي محلي و آنچه در گذشته و حال بين اقوام و ايلات و عشاير و مردم مناطق مختلف مرسوم بوده و هست. لباس ها و پوشش هايي که امروزه کمتر مورد استفاده قرار مي گيرند مثل جوراب ها و پاپوش هاي پارچه اي، پيچه ها و روبنده هايي که از مو يا نخ تهيه مي شده، يل يا نيم تنه، لباده، قبا، کت، شليته، تنبان، پيراهن، الخلق، عبا، پوشيه، روبند، روسري، شال، چارقد، دلاق، چادر، گاه هاي نمدي و مخملي و پارچه اي، عمامه، چارق، ارسي، گيوه، کفش و دمپايي، پاتاوه، چکمه و غيره.
دست دوزها و هنرهاي دستي اقوام مختلف مثل بغچه هاي مخمل، ماهوت، قلمکار، قلاب دوزي، ترمه، پرده ها و روميزي قلم کار و گلدوزي شده، صندوق ها و جارختي هاي مرسوم در گذشته مثل رختدان، صندوقچه، مجري و غيره.
تزيينات مورد استفاده براي حيوانات بارکش و سواري مثل اسب و شتر نظير انواع دهانه، رکاب، افسار، جل، زنگ و درا، جهاز، آويز گردني، پيشاني بند، بار بند، خرجوال پشمي، خورجين و غيره.
يا هنرهاي دستي و دست بافتهاي پشمي مثل پلاس، جاجيم، سفره خمير، نمکدان، قروت دان، قاشق دان، قاليچه، ترمه، کيف و غيره.
وسايل و ابزار نجاري، کشاورزي، وسايل مسي مورد استفاده در منازل مثل انواع ظروف، آفتابه لگن، و وسايل شيشه اي مثل شمعدان و شيريني خوردي و گلاب پاش و غيره.
و وسايل و البسه و ابزار مربوط به دراويش، طلسم ها و کتب و نسخ خطي مربوط به طلسم و غيره و مهره هاي مربوط به طلسم.
انواع وسايل تعزيه و عزاداري و انواع وسايل تزييني و جواهرات مثل گردن آويز، دستبند، سينه ريز، انگشتر با نگين هاي مختلف و بالاخره روزنامه هاي قديمي از دوران چاپ سنگي مربوط به 140 سال قبل تا سال هاي قبل از انقلاب و کلکسيون هايي از سکه هاي قديمي، دوران هاي مختلف ايران و پاره اي کشورها و اسکناس هاي قبل از انقلاب و اوايل انقلاب و غيره.
تمام اينها که بالغ بر هزاران عدد مي شود بر روي هم در جعبه ها و يا بدون بسته بندي، بر روي هم چيده و تلمبار شده است موسوي مي گويد: براي سامان دادن اين مجموعه براساس اظهار نظر کارشناسان محلي بالغ بر 5 هزار متر مورد نياز است.
من حداقل 40 سال از بهترين ايام عمرم را صرف تهيه و جمع آوري آنها کرده ام.
قسمت عمده آنها را در شهرهاي مختلف ايران خريده ام و بعضي را نيز در سفرهايي که داشته ام از لبنان و سوريه و ترکمنستان تهيه و به ايران آورده ام.
با تمام وجودم در حفظ و نگهداري آنها که نشانگر تاريخ و فرهنگ و هنر و آداب و رسوم اين سرزمين مقدس است کوشيده ام ولي واقعيت اينست که توان انسان در يک حد و حدودي است و در حالي که تمام اعضاي خانواده ام در اين امر مرا ياري مي دهند ولي کمک آنها کافي نيست و نمي تواند آن گونه که بايد و شايد گره گشا باشد زيرا:
من اين مجموعه را به اميد استفاده مردم و پيوند نسل هاي آينده و حال با گذشته تدارک ديده ام و براي تهيه و نگهداريش از جان مايه گذاشته ام.
بزرگترين دغدغه من آسيب پذيري اين مجموعه بزرگ است براي ايجاد موزه و عرضه آنها با اکثر مسوولان استان و ميراث فرهنگي کشور تماس گرفته و مکاتبه کرده ام.
اين مجموعه بارها توسط شخصيت هاي اجرايي استان و ميراث فرهنگي کشور مورد بازديد قرار گرفته و از آنها براي برپايي محل نگهداري و ايجاد موزه امداد طلبيده ام.
آنها کتبا و شفاها از من تقدير کرده و قول مساعدت داده اند اما: آقاي رسولي استاندار وقتي حرف هاي مرا شنيدند گفتند تو زحمت خودت را کشيده اي و حالا وقت استراحت است و من کمکت مي کنم.
گفتم خداوند به حد کافي به من داده و نمي خواهم کسي به من کمک کند اگر شما يا ديگران مي خواهيد کمک کنيد به فرزندان اين مملکت کمک کنيد و شرايطي فراهم سازيد تا محلي براي ايجاد موزه و نگهداري و چيدمان اين مجموعه در اختيارم قرار گيرد تا نسل جوان و همه ي مردم بتوانند از آن ديدن کنند و با تاريخ و فرهنگ کشورشان بيشتر آشنا شوند.
در تاريخ 27 آبان سال 83 انجمن شهر با مصوبه اي، شهردار را موظف کرد تا مکاني براي ايجاد موزه در اختيار من قرار گيرد.
مدتي بعد معاون وقت شهرداري گفت ساختماني را براي پارکينگ خريده ايم ولي براي ايجاد موزه مناسب تر است و آن را براي اينکار آماده مي کنيم ولي بعد تبديل به فرهنگسراي بهشت شد.
با پيشنهاد من مسوولين ميراث فرهنگي استان به فکر ايجاد موزه در رباط نوش و رباط طرق افتادند.
اولي در اختيار بهزيستي و از آن براي انبار استفاده مي کنند و دومي را هم که آماده شد به نمايشگاه ديگري اختصاص دادند که من درباره آنها هم حرف هايي دارم.
در اين نمايشگاه غرفه هايي به مشاغلي مثل آهنگري و مسگري و غيره اختصاص داده شده که اکثر آنها هنوز توي جامعه فراوان است و نيازي به چيدمان آن با مجسمه و وسايل اين چنيني نمي باشد.
به هر صورت با وجود اين که، همه تلاش و کوشش مرا ستودند و قول همکاري و همراهي براي تامين محلي براي عرضه و حفظ مجموعه داده اند سال ها پي در پي گذشته، با جا به جا شدن مسوولان يا مساله به دست فراموشي سپرده شد يا مسوولان اولويت را به مسايل ديگري دادند و ما هنوز در خم کوچه اول هستيم.
موسوي سپس با اشاره به ايده ها و طرح هايي که به مسوولان ارايه داده است گفت:
با توجه به ميليون ها نفر زاير و مسافر که همه ساله به مشهد مي آيند و با توجه به مساله پر کردن ايام فراغت آنها، پيشنهاد کردم محلي به عنوان دهکده گردشگري در يکي از رباط ها يا جاي ديگري ايجاد شود و در آن جا امکانات برگزاري ورزشهاي باستاني، کشتي چوخه، موسيقي و رقص هاي محلي، نقالي، پرده خواني، چاي و غذاهاي سنتي که به وسيله وسايل و ظرف هاي سنتي پخته و عرضه شود سرگرمي هاي اين چنيني هم ريشه در تاريخ و فرهنگ و سنت دارد و هم اوقات فراغت را پر مي سازد و هم کم و بيش ايجاد کار و اشتغال و توليد درآمد مي کند.
موسوي در ادامه درباره ديگر پيشنهاداتش توضيح داد و اظهار داشت:
من معتقدم بايد هويت خودمان را حفظ کنيم چرا شهرداري فقط بوستان هاي يک شکل و با طرح هاي غربي مي سازد؟ چرا بوستاني نمي سازد که بوي تاريخ از آن به مشام برسد.
چرا باغ ها و بوستان هاي وسيع قديم، با آن خيابان کشي ها و جوي هاي آب و حوض و فواره و ديوارهايي از خشت و گل، درشکه و گاري و لباسهاي محلي با تنور و غذاهاي سنتي، فراموش شده است اينها مي تواند هم گردشگر و هم زائر و مجاور را به خود جذب کند و هم او را با گذشته هاي دور و نزديک شهر و ديار و سرزمينش آشنا سازد و هم مي توانند با لباس هاي محلي که در اختيارشان قرار مي گيرد عکس و فيلم يادگاري تهيه کنند من سالهاست که پيشنهاد مي دهم همه مي شنوند و تاييد و تحسين مي کنند و بعد ... هيچ.
پيشنهادات و طرح هاي سيدحسن موسوي به اين چند نمونه خلاصه نمي شود و با بررسي امکان برگزاري موزه ها و نمايشگاه هاي کوچکي در حد استفاده مسافران اتوبوس و قطار، طرح هاي اجرايي آنها را نيز در اختيار مقامات مسوولان مربوطه قرار داده است. او همچنين، پيشنهاد جالبي در مورد کاشت و ايجاد فضاي سبز و نام بلوارها دارد و مي گويد چقدر زيباست که فضاي سبز بلوارهاي جديدالاحداث با غرس يک نوع درخت تزيين شود مثل بلوط، اقاقيا، چنار، کاج، سرو و.. و به همان نام درختان غرس شده نامگذاري شود مثل بلوار اقاقيا، بلوار چنار يا بلوار کاج و سرو و غيره.
موسوي درباره چگونگي گرايش و علاقه اش به جمع آوري وسايل قديمي و تدارک کلکسيون هاي متعدد مجموعه اش اظهار داشت:
پدر من به علت شغل و کاري که داشت به جمع آوري اسناد و کتب و رساله هاي قديمي علاقه مند شده بود و اين عشق و علاقه او باعث جلب توجه و علاقه مندي من گرديد و بعدها با امکاناتي که فراهم شد به تکميل آنچه از پدر باقي مانده بود و سير تکامل بعضي لوازم و وسايلي که، د ايام گذشته مورد استفاده طبقات مختلف مردم بوده و پاره اي از آنها در گذر زمان به دست فراموشي سپرده شده پرداختم و کلکسيون اسناد و کتب پدر را به 65 کلکسيون و مجموعه افزايش دادم.
موسوي در ادامه چنين نتيجه گرفت: همانگونه که عشق و علاقه پدر و مادر موجب جذب و جلب علاقه من به امور تاريخي و فرهنگي گرديد عمل من نيز در به وجود آمدن عشق و علاقه افراد خانواده ام موثر بوده و آنها نيز، عملا و قدما در جمع آوري و نگهداري و حفاظت اين مجموعه در حد توان مشارکت دارند و ما براي امکان فعاليت بيشتر موسسه فرهنگي هنري ميراث کهن ديار را به ثبت رسانده ايم که مدير عامل و رييس هيات مديره اين موسسه را من بر عهده دارم و پس از من همسر و پس از او بر عهده ديگران خواهد بود. با تشکيل موسسه ميراث کهن ديار اين مجموعه هم در اختيار اين موسسه قرار گرفته است و من اميدوارم شرايطي فراهم شود تا علاقه مندان و خيرين بتوانند در اين امر خداپسندانه مشارکت داشته باشند.
به عنوان آخرين سوال پرسيديم با توجه به فضاي زيادي که براي چيدمان و تفکيک وسايل مختلف مجموعه اش مورد نياز است و شايد تهيه آن به سادگي ميسر نباشد آيا درباره تقسيم اين مجموعه به موزه هاي متعدد نيز مطالعه اي انجام گرفته است.
وي گفت واقعيت اينست که بسياري از لوازم و وسايل جمع آوري شده در اين مجموعه به علت عدم امکانات نگهداري فني و جا و فضاي کافي در معرض آسيب ديدگي و خرابي است.
زمستان امسال رطوبت زياد بود. مقداري از پارچه ها، تابلوها و کارهاي چوبي کم و بيش آسيب ديد و شک نيست اگر شرايط به همين منوال باشد با گذشت زمان هر سال آسيب، بيشتر و بيشتر خواهد شد و به جايي مي رسد که قابل استفاده نباشد و متاسفانه امکان جايگزيني هم براي پاره اي از آنها وجود ندارد.
نظر و نيت ما استفاده هرچه بيشتر طبقات مختلف مردم خاصه دانش آموزان و دانشجويان قشر جوان است تا سير تکاملي بسياري از آن وسايل و لوازمي که امروز مورد استفاده قرار مي گيرد را ببيند و از همه مهمتر متوجه شوند که بسياري از ابزار و لوازمي که از ديار فرنگ آمده و جزو افتخارات آنها محسوب مي شود ريشه در هنر و ذوق و استعداد ايراني دارد پر واضح است که اگر کليه لوازم مجموعه در يک محل به معرض ديد درآيد هم نگهداري و هم استفاده همگاني از آن بسيار ساده تر است و هم مخارج جنبي آن کمتر مي باشد ولي وقتي چاره منحصر به فرد باشد بايد دل به تقدير سپرد و راهي جز دل به تقدير سپردن باقي نمي ماند.
بالاخره وقت خداحافظي فرا رسيد. منزل و موزه سيد حسن موسوي را ترک گفتيم در حالي که با خود مي انديشيديم مجموعه او چه سرانجامي خواهد داشت؟
شايد به نظر خيلي ها، بسياري از اشياء و لوازم جمع آوري شده او مربوط به همين چند دهه اخير بوده و نمونه زيادي را بتوان در سمساري ها و فروشگاه هاي اصناف مختلف به راحتي تهيه کرد و مجموعه هاي 64 گانه او در سير تکاملي، داراي کمبودهاي زيادي باشد ولي تا همين جا نيز قدم بلندي برداشته شده و مي تواند عاملي باشد تا نسل جوان آنچه را که در حکايت ها و قصه هاي مادربزرگ و پدربزرگ شنيده اند به چشم ببيند و بزرگترها را به ياد سخت کوشي ها و خاطرات شيرين گذشته هاي دور و نزديک بيفکند.

 
صفحه اول
درباره ما
آرشيو مجله
آرشيو سايت
اشتراک مجله
العربية
English Section
 
 

فهرست مسافران 39

 
 
 
يادداشت  
احمدي نژاد در امارات  
سيوند، کوروش و باقي قضايا ... !  
توپ در زمين رييس جمهور!  
جزيره قشم؛ گوهر خليج‌فارس  
شكارچيان شب در شكارگاه بهرام‌گور  
نگاهي به روانشناسي بازار و تبليغات  
سرزمين گنج‌هاي پنهان و آشكار  
300؛ بربريت ايرانيان يا يوناني ها؟!  
برنامه‌ريزي جهانگردي پايدار  
به علت عدم حمايت مسؤولان جهانگردان ايراني مجبور به بازگشت شدند  
موزه اي ارزشمند در حال نابودي  
کوتاه و مختصر از هتل شو- دبي  
مشكلات خدمات و آموزش هتلداري  
تشکل هاي هتلداري؛ قانوني است- قانوني نيست  
خانه داري در هتل  
نگاهي به پايتخت بلژيک  
عضو اتاق بازرگاني تهران: امارات يک فرصت تجاري يا تهديد!  
همزمان با اولين همايش سراسري جايگاه توريسم مذهبي در توسعه سفرهاي همگاني پروژه ملي رزرواسيون و اسكان مكانيزه گردشگران به بهره برداري مي رسد  
حضور 70 سفير در سومين همايش تبيين سياست هاي دولت در صنعت گردشگري  
دعوت از فعالان گردشگري كشور براي حضور در 25 نمايشگاه بين المللي  
رييس اتحاديه ي هتل و هتل آپارتمان هاي استان تهران خبر داد: يکسان سازي نرخ در هتل هاي يک تا سه ستاره براي مسافران خارجي آژانس ها و ايراني ها  
حقوق گردشگري  
تابستان و مسموميت هاي غذايي  
کليساي کاتوليک هاي انديمشک با خاک يکسان شد  
بهره برداري از معدن چهره آباد، کابوس مردان نمکي شده است  
قربانگاه مردان نمکي همچنان در حال تخريب است  
آغاز به کار بانک خصوصي پاسارگاد در مشهد  
هتل اميرکبير اراک و خبرهاي تازه ...  
هتل هاي جهان  
دانشگاه هاي هتل داري جهان  
آصفي، سفير جمهوري اسلامي ايران در گفتگو با مسافران: بين توريسم ايران و امارات توازني وجود ندارد  
مديرعامل سازمان سياحتي و مراکز تفريحي بنياد مستضعفان خبر داد: تبديل هتل هاي بنياد مستضعفان به هلدينگ  
آموزش تخصصي هتلداري مديران هتلهاي پارسيان در اتريش  
دکتر رحمت نژاد: کلنگ هتل 7 ستاره رامسر خرداد ماه زمين زده مي شود  
رحيم مشايي: ايران و تاجيکستان از نظر فرهنگي يک کشورند  
Shahnameh Ferdowsi, World of Heroics  
Persian Handicrafts Astonished Arabs  
Iran Will Attract Africans  
Safavid History Travels to Paris  
Specialized Exhibition at Iran National Museum  
Persian Gulf Museum to be Established in Abasak Island  
Iran National Museum Cooperate with Religious Minorities  
Mashaee: New Projects Planned for Kerman  
ISLAMIC ART GOES ONLINE WITH LAUNCH OF VIRTUAL EXHIBITIONS  
 
 

© Copyright 2009 www.mosaferan.ir

درباره ما | اشتراک مجله | آرشيو مجله | آرشيو سايت | اشتراک مجله